Mijn favoriete kalligrafiematerialen: zo start je goed (zonder gedoe of hoge kosten)

Wie begint met kalligrafie denkt al snel dat je een hele verzameling materialen nodig hebt. Goed nieuws: dat valt reuze mee. Sterker nog, om te starten heb je maar drie dingen nodig: papier, pen en inkt.  Die drie vormen samen de basis van je schrijfervaring. Ze werken als een soort drie-eenheid: als één van de drie niet goed matcht met de andere, merk je dat meteen in je resultaat en in je kalligrafieplezier. Inkt die uitloopt of niet lekker vloeit, een pen die hapert … zonde, en vooral onnodig.  Dus laten we het simpel houden en kijken naar wat écht fijn werkt.   

 De pen: meer dan alleen een “pen”  

In kalligrafie bedoelen we met “pen” eigenlijk twee onderdelen: - de houder - de penpunt (nib)  

Een rechte of een obliquepenhouder?  

Je kunt kiezen tussen een rechte penhouder en een obliquehouder. Die laatste heeft een klein metalen onderdeel (de flens) waarin je de penpunt plaatst. Hierdoor staat de punt in een aangepaste hoek ten opzichte van het papier.  Dat klinkt technisch, maar het effect is simpel:  vooral rechtshandigen hoeven hun pols of papier minder extreem te draaien om de juiste schrijfhoek te krijgen. Dit is bij Copperplateschrift erg handig want de letters hellen 55 graden.  

Ben je linkshandig en schrijf je met je hand onder de regel (een zogenaamde onderschrijver)? Dan is de kans groot dat je hand al automatisch in een fijne positie staat, en kun je prima met een rechte houder werken.  

Tip: kies bij een obliquehouder voor een metalen flens. Die kun je subtiel verbuigen zodat de pen nóg beter aansluit de stand van jouw hand.  Tijdens mijn lessen gebruik ik de obliquehouder van Speedball. Haal je de flens eraf, dan gebruik je hem gewoon als rechte penhouder. Twee-in-één dus – lekker praktisch.  Voor mensen die flink in hun pen knijpen en daardoor zere handen krijgen raad ik de Van Dijk Handcrafted penhouder aan: een houder met een wat dikkere grip, gemaakt door mijn zwager Erik. Vraag me er gerust naar.

De juiste penpunt  

Voor beginners is een medium flex nib ideaal. Die is flexibel genoeg om mooie contrasten (dun en dik) te maken, maar niet zo gevoelig dat hij moeilijk te controleren is.  Mijn absolute favoriet? De Tachikawa G. Betrouwbaar, stevig en heel vergevingsgezind als je nog aan het oefenen bent. Andere G nibs zoals de Zebra G en de Nikko G zijn vergelijkbaar. 

Papier: onderschat, maar essentieel  

Papier maakt of breekt je kalligrafie.  Waar je op wilt letten: - glad oppervlak (zodat je pen niet blijft haken) - voldoende dikte (zodat de inkt niet doordrukt of uitloopt)  Zelf gebruik ik het liefst 120 grams laserprinterpapier van Clairefontaine. Dat is stevig, superglad en betaalbaar: perfect om in bulk in te slaan en zonder stress veel te oefenen.  

Inkt: vloeiend en voorspelbaar  

Voor beginners is het belangrijk dat inkt makkelijk vloeit en zich voorspelbaar gedraagt.  Voor lessen gebruik ik zelf graag zwarte Japanse sumi-inkt. Die heeft een diepe, dekkende kleur en droogt licht glanzend op. Het geeft je werk meteen een luxe uitstraling. Deze inkt kan soms wat stroef zijn, daarom leng ik het voor beginners aan met wat gedemineraliseerd water. 

Een andere fijne starter is walnootinkt. Deze inkt kun je in een flesje of in poedervorm kopen. Begin je net? Koop 'm dan vooral kant en klaar, want dan heeft het meteen de juiste verhoudingen. De poedervorm leng je aan met gedemineraliseerd water en wat druppeltjes Arabische gom.     

Tot slot: kies wat bij jóu past  

You do you! Er zijn eindeloos veel materialen op de markt. Wat ik hierboven beschrijf, zijn niet echt niet de enige juiste keuzes, maar wel de combinaties waar ik zelf het liefst mee werk tijdens mijn lessen.  Zie het als een fijne, bewezen start. Vanuit daar kun je altijd verder ontdekken en experimenteren.  Want uiteindelijk geldt: hoe fijner jouw materiaal werkt, hoe meer plezier je hebt.  En hoe meer plezier je hebt, des te vaker je wilt oefenen en des te sneller je vooruitgaat.  

Klaar om te beginnen? Met deze basis kun je direct aan de slag: zonder gedoe, zonder overbodige aankopen en met alle focus op wat echt telt: het plezier van het kalligraferen.